Polski Związek Szachowy

Ministerstwo Sportu i Turystyki

Rozdział 4: Sposoby odpierania ataku (mm Piotr Murdzia)

 
Motto:
Umiejętność skutecznej obrony należy niewątpliwie do najtrudniejszych elementów sztuki szachowej.

Ćwiczenia wprowadzające


Poniżej zamieszczono 6 diagramów z krytycznymi pozycjami z wykładu. Na przeanalizowanie każdego z nich powinno się poświęcić nie więcej niż 10 min. Rozwiązania można znaleźć w komentarzach do partii.

Zadanie 1

Ilescas - Andersson, 1997

20...?
Białe mają silny atak. Jak się bronić?

Zadanie 2

Korcznoj - Zwiagincew, 2002

1...?
Jeśli 1...0-0, to 2.Gh6, a jeśli 1...g6, to także 2.Gh6 albo 2.Gb5. Co więc zagrać?

Zadanie 3

Gurgenidze - Dwoirys, 1985

15...?
Białe grożą zagrać 16.f6. Jak się bronić?

Zadanie 4

Tal - Najdorf, 1970

24...?
Białe mają rozliczne groźby. Jak się bronić?

Zadanie 5

Forintos - Zedek, 1991

1.?
Jeśli 1.h4, to 2...g4. Jak więc kontynuować atak?

Zadanie 6

Capablanka - Iljin-Żenewski

31...?
Atak białych wydaje się być druzgocący. Jak się bronić?

Wstęp

Umiejętność skutecznej obrony należy niewątpliwie do najtrudniejszych elementów sztuki szachowej. W tym aspekcie liczą się takie cechy jak cierpliwość, odwaga, optymizm, zimna krew, fantazja, upór. Nie każdy zawodnik zmuszony do defensywy będzie w stanie sprostać wymaganiom pozycji. Jeden wybierze „szybką śmierć” na zasadzie wóz albo przewóz, zamiast np. cierpliwie kontynuować obronę. Drugi, zamiast wykorzystać moment do kontrataku, np. za pomocą ofiary jakości, będzie pasywnie stał w miejscu aż zamatują
mu króla.

W niniejszym artykule zaprezentuję różne sposoby reagowania na atak rywala. Mówiąc tu o ataku, będę miał na myśli tylko ten ukierunkowany na króla. Całość podzieliłem na następujące działy:
• ewakuacja króla;
• poświęcenie jakości;
• f7-f6!;
• wymiana hetmanów, skutkująca popsuciem struktury pionowej;
• wykorzystanie pionka przeciwnika jako tarczy obronnej;
• poświęcenie hetmana;
• zimna krew;
• inne.

Ewakuacja króla

Ucieczka królem z „pierwszej linii frontu” jest najbardziej naturalną metodą odpierania ataku przeciwnika. Jest to jednak sytuacja wyjątkowa, bowiem wymaga określonych okoliczności, takich jak zamknięty charakter pozycji, odrobina przestrzeni, bezpieczna kryjówka. Istotny jest również moment, w którym decydujemy się na ewakuację; zbyt późno przeprowadzona może przynieść opłakane skutki. Doskonałą ilustracją omawianej idei jest partia dziewiątego mistrza świata.

Analogicznym manewrem króla ratował się Tajmanow.

 


Poświęcenie jakości


f7-f6!


Wymiana hetmanów, skutkująca popsuciem struktury pionowej

Wymiana najsilniejszych figur w większości przypadków przynosi ulgę dla broniącego się, dlatego strona atakująca stroni od takich wymian. Odstępstwem może być sytuacja, w której broniący się proponuje wymianę z jednoczesnym popsuciem swojej struktury pionowej. Można to określić mianem wyboru mniejszego zła.


Wykorzystanie pionka przeciwnika jako tarczy

Poświęcenie hetmana

Bywają sytuacje krytyczne, w których, aby uniknąć dalszych kłopotów, dobrze jest rozważyć ofiarę hetmana.


Zimna krew

Sam fakt, że nasz król znajduje się pod silnym atakiem, nie oznacza jeszcze, że stoimy na przegranej pozycji. Szachy to bowiem bardzo konkretna gra, więc w obronie powinniśmy zachowywać zimną krew i dokładnie liczyć warianty. Zdarzają się nierzadko zaskakujące motywy obronne, które przeciwnik może przeoczyć.

Inne

Linki zagraniczne 2

 Chess-News
 Chess 24
 Tablice Nalimova
  
  
  
  
  
  
  

 

Copyright PZSzach.org.pl